Klinische immunologie – hoe, wat en waarom?

Auteur: Gepubliceerd op: 
Liefde voor het vak

Door: Karina de Leeuw

 

Klinisch immunoloog, op menig feestje of familie gelegenheid moet ik uitleggen wat dat is. “Een dokter van de afweer” zeg ik op zo’n moment. Echter dan hebben ze vaak nog geen idee wat dat is of wat mijn dagelijkse bezigheden zijn. 
Soms volgt nog de tweede vraag: Waarom? Waarom ben je in hemelsnaam (ik moet bekennen dat dit woord niet altijd gebruikt wordt) dat geworden? 
Uiteraard (zoals vele beslissingen in het leven) is deze keuze deels bewust en deels onbewust gemaakt, en hangt het van toevalligheden aan elkaar. Als kind wilde ik eerst schooljuf worden, iets later veranderde dat al snel in zuster, gevolgd door dokter. Waarom ik dat zo bedacht had, kan ik me niet zo goed herinneren, maar met deze wetenschap, keek ik op ongeveer achtjarige leeftijd het programma: “Il était une fois la vie.” 

En ik was verkocht aan wat later immunologie bleek te heten. Voor degenen die dit programma niet kennen (vast een hele hoop): dit is een geweldige, informatieve tekenfilmserie over het menselijk lichaam met focus op het immuunsysteem. Van alle cellen, maar zelfs ook intracellulaire processen zijn metaforen bedacht. Zo hebben de rode bloedcellen rugzakjes, waarin de zuurstof wordt vervoerd. Als het rugzakje leeg is, moeten zij terug naar de longen om zuurstof te halen. Verder zijn er allerlei soorten soldaten die de lymfocyten voorstellen; met luitenants die door het hele lichaam surveilleren (de T cellen) tot aan dikke grondsoldaten die alles gewoon maar opeten (macrofagen). Het hele systeem wordt vanuit de hersenen aangestuurd door een oude man met lange grijze baard. Helaas dus wel wat seksistisch, desalniettemin heeft deze serie mijn interesse voor de immunologie gewekt en die is gebleven. Ik vind het fascinerend hoe wij mensen zijn opgewassen tegen alle verschillende dreigementen van buiten en van binnen. Dat het allemaal zo goed gereguleerd is. Maar dat dat ook betekent dat er iets fout kan gaan in dit ingewikkelde systeem waardoor er auto-immuniteit ontstaat, waar ik mij vandaag de dag veel mee bezighoud. Dit mede dankzij Cees Kallenberg, de toenmalige professor Klinische Immunologie. In mijn tweede jaar van de studie geneeskunde hield hij namelijk een voordracht, waarbij hij eindigde met de woorden: “Als je interesse hebt in de immunologie, mag je contact opnemen.” Tja, dat hoefde je tegen mij geen twee keer te zeggen… Van het één kwam het ander en voor ik het wist deed ik promotieonderzoek bij patiënten met karakteristieke auto-immuunziekten, namelijk systemische lupus erythematosus (SLE) en kleine vaten vasculitis (zeker voor Groningse begrippen is dit een klassieke auto-immuunziekte).
En nu dik tien jaar later, ben ik dus klinisch immunoloog op de afdeling Reumatologie en Klinische Immunologie van het UMCG. En dat bevalt me goed. Het is een dooddoener maar de combinatie van patiëntenzorg, onderzoek en onderwijs, zorgt voor de nodige afwisseling. Mijn aandachtsgebied is de SLE gebleven, zowel qua patiëntenzorg als in het onderzoek. In de praktijk betekent dit begeleiding van met name jonge vrouwen met een chronische auto-immuunziekte, waarbij dankzij ons huidige arsenaal van immunosuppressiva de ziekte meestal in remissie komt. Echter hierbij is het heel belangrijk dat continu de balans wordt opgemaakt tussen positieve effecten versus bijwerkingen van de medicatie, zowel op korte als op lange termijn. 
Maar naast de SLE valt er uiteraard nog veel meer te beleven als klinisch immunoloog, van immuundeficiëntie en auto-inflammatoire aandoeningen tot aan bijwerkingen van de nieuwste middelen van de oncoloog, namelijk de checkpoint inhibitors. Kortom de immunologie is overal en een dynamisch veld, en zeker de moeite waard om je in te verdiepen!